Szkody górnicze to poważny problem w regionach, gdzie eksploatacja węgla kamiennego prowadzona jest od dekad. Głównym obszarem dotkniętym tym zjawiskiem jest Śląsk i Zagłębie, gdzie deformacje terenu, pęknięcia budynków czy zalania nieruchomości są codziennością wielu mieszkańców. W poniższym artykule wyjaśniamy, jak skutecznie ubiegać się o odszkodowanie za szkody górnicze oraz jakie kroki podjąć, aby zabezpieczyć swoje interesy.
Czym są szkody górnicze?
Są to szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego. Do szkód górniczych zaliczamy:
- szkody na budynkach oraz ich częściach (na przykład w postaci pękania i zarysowania ścian, zawalenia budynków, zaniku wody w studniach, uszkodzenia stropów, deformacji stolarki okiennej),
- szkody na gruntach (na przykład w postaci zapadnięcie gruntu, powstania uskoków czy innych deformacji gruntu),
- szkody na plonach uprawnych (na przykład w postaci zmniejszenia wydajności upraw czy ich całkowitego zniszczenia).
Żeby mówić o odpowiedzialności za szkodę górniczą koniecznym jest spełnienie trzech warunków:
- powstanie szkody wskazanej powyżej,
- oddziaływanie kopalni na danym terenie,
- istnienie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy szkodą a ruchem kopalni.
Kto ponosi odpowiedzialność za powstałe szkody górnicze?
Zgodnie z ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze za szkody górnicze odpowiadać będą:
- przedsiębiorca za szkodę wyrządzoną ruchem zakładu górniczego,
- podmiot inny niż przedsiębiorca za szkodę wyrządzoną wskutek prowadzenia działalności normowanej ustawą i to także w przypadku, gdy do działalności tej nie stosuje się przepisów o ruchu zakładu górniczego,
- przedsiębiorca w przypadku, gdy szkoda została wyrządzona na obszarze górniczym, w którym przedsiębiorca uprawniony jest do prowadzenia działalności regulowanej ustawą, a nie można ustalić rzeczywistego sprawcy,
- Skarb Państwa za szkody wymienione powyżej, jeśli nie istnieje podmiot odpowiedzialny za szkodę oraz jego następca prawny.
Dla uproszczenia, w dalszej części artykułu podmiot odpowiedzialny jest nazywany kopalnią – podkreślić trzeba, że w każdej sytuacji należy zweryfikować kto jest właściwym podmiotem odpowiedzialnym za powstanie szkody górniczej.
Jakie są podstawy prawne odpowiedzialności za szkody górnicze?
Podstawą prawną dochodzenia roszczeń z tytułu szkód górniczych jest przede wszystkim wspomniana już ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze. Art. 144 tej ustawy przewiduje odpowiedzialność kopalni za szkody górnicze wyrządzone na skutek prowadzonej eksploatacji.
Odpowiedzialność kopalni ma charakter bezwzględny w tym znaczeniu, że ponosi ją niezależnie od winy. Jest to bowiem odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, dla zaistnienia której nie jest istotnym, na ile kopalnia zawiniła w zakresie wystąpienia szkody – o odpowiedzialności decyduje wyłącznie związek przyczynowy pomiędzy szkodą a ruchem zakładu górniczego, rozumiany w taki sposób, iż przyczyną wystąpienia szkody górniczej był bezpośrednio lub pośrednio ruch kopalni.
Odszkodowanie za szkody górnicze – krok po kroku
Pierwszym krokiem w przypadku odszkodowania za szkody górnicze jest precyzyjne określenie, jakie szkody wystąpiły. Warto udokumentować stan nieruchomości za pomocą zdjęć oraz opisu szkód.
Następnym krokiem jest skierowanie do kopalni (ewentualnie innego odpowiedzialnego podmiotu) wniosku o naprawienie szkody lub zwrot kosztów zabezpieczeń budynku. W odpowiedzi kopalnia może negować swoją odpowiedzialność za szkodę, powołując się na przykład na niewłaściwą eksploatację czy wady konstrukcyjne budynku. Nawet w razie przyznania racji wnioskodawcy, kopalnia będzie dążyć do wypłacenia jak najniższych sum.
Zdarzają się też sytuacje domagania się przez kopalnię, żeby wnioskodawca zrzekł się w ugodzie dalszych roszczeń z tytułu szkód górniczych, które ujawnić mogą się dopiero po czasie. Jak widać, postępowanie to wymaga specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, dlatego warto powierzyć swoją sprawę profesjonalistom, którzy na tym etapie wspierać będą Cię w dochodzeniu roszczeń, dbając o zabezpieczenie Twoich interesów.
Warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, jeżeli kopalnia odmówi zawarcia ugody lub jeżeli od skierowania przez poszkodowanego roszczenia wobec przedsiębiorcy upłynęło 30 dni, chyba że wnioskodawca wyznaczy dłuższy termin.
Sądowe dochodzenie roszczeń w przypadku szkód górniczych jest możliwe dopiero po wyczerpaniu postępowania ugodowego. W celu ułatwienia dochodzenia roszczeń, ustawodawca zapewnił w tego typu sprawach zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej?
Proces dochodzenia odszkodowania za szkody górnicze może wydawać się skomplikowany. Oto podstawowe kroki:
- Zgłoszenie szkody – Pierwszym krokiem jest zgłoszenie szkody górniczej właściwemu podmiotowi. W zgłoszeniu należy szczegółowo opisać zaistniałe uszkodzenia, podając ich rodzaj, lokalizację oraz orientacyjną datę ich powstania.
- Negocjacje – Negocjacje to często kluczowy etap dochodzenia odszkodowania za szkody górnicze. Kopalnie, chcąc uniknąć kosztów sądowych, często decydują się na polubowne rozwiązanie sporu.
- Postępowanie sądowe – W sytuacji, gdy kopalnia odmawia wypłaty odszkodowania lub proponuje kwotę nieadekwatną do poniesionych strat, właściciel nieruchomości może wnieść pozew do sądu cywilnego. W takim przypadku konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających istnienie szkody i jej związek z działalnością górniczą. Na etapie postępowania sądowego sąd może powołać biegłego z zakresu geologii lub budownictwa w celu ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między działalnością górniczą a powstałą szkodą oraz wyceny jej zakresu. Taka opinia ma istotne znaczenie w procesie.
Warto pamiętać, że osoby fizyczne dochodzące roszczeń z tytułu szkód górniczych są zwolnione z obowiązku ponoszenia opłat sądowych, takich jak opłata od pozwu.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej?
Postępowania w sprawach szkód górniczych często są skomplikowane i wymagają specjalistycznej wiedzy. Doświadczeni prawnicy mogą pomóc w:
- odpowiednim sformułowaniu zgłoszenia szkody,
- negocjacjach z kopalnią,
- przygotowaniu pism procesowych i reprezentacji przed sądem.
Korzystając z pomocy prawnej, zwiększasz swoje szanse na uzyskanie sprawiedliwej rekompensaty. Dochodzenie odszkodowania za szkody górnicze wymaga czasu i zaangażowania, ale odpowiednie przygotowanie i korzystanie z pomocy specjalistów pozwalają na skuteczne zabezpieczenie Twoich interesów. Jeśli doświadczasz problemów związanych ze szkodami górniczymi, nie zwlekaj – podejmij działania, aby odzyskać należne Ci odszkodowanie.
Jeśli jesteś właścicielem nieruchomości zlokalizowanej na terenie objętym działalnością górniczą i zauważyłeś szkody, warto jak najszybciej podjąć działania w celu uzyskania odszkodowania za szkody górnicze. Pamiętaj, że kopalnie ponoszą odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a dobrze udokumentowane roszczenie znacząco zwiększa szanse na sukces. W przypadku trudności warto skorzystać z pomocy profesjonalistów, którzy zadbają o Twoje interesy.