Kwota 2,1 mln zł należy do najwyższych, udokumentowanych w polskim orzecznictwie zadośćuczynień za krzywdę doznaną w wyniku obrażeń ciała na skutek wypadku komunikacyjnego (Sąd Apelacyjny w Białymstoku w 2025 r. w sprawie I ACa 2274/23) .
Taka wysoka zasądzona kwota pokazuje, że zadośćuczynienie po wypadku może sięgać milionów złotych, jeżeli rozmiar doznanej krzywdy jest wyjątkowo poważny. Nie istnieje jednak tabela, która pozwalałaby automatycznie przeliczyć procent uszczerbku na konkretną kwotę.
Czym jest zadośćuczynienie?
Zadośćuczynienie jest świadczeniem pieniężnym, które ma wynagrodzić krzywdę doznaną przez poszkodowanego czyli złagodzić cierpienie fizyczne i psychiczne związane z wypadkiem, uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia. W odróżnieniu od odszkodowania nie służy ono przede wszystkim zwrotowi konkretnych wydatków. Jego zadaniem jest rekompensata cierpienia, bólu, ograniczeń w codziennym życiu oraz innych negatywnych konsekwencji wypadku.
Podstawę prawną stanowi przede wszystkim art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 444 Kodeksu cywilnego. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia poszkodowany doznał krzywdy, sąd może przyznać odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia.
W praktyce oznacza to, że samo wystąpienie obrażeń nie określa jeszcze wysokości świadczenia. Konieczna jest ocena wszystkich skutków wypadku i ich wpływu na życie konkretnej osoby.
Kiedy przysługuje zadośćuczynienie?
Zadośćuczynienie może przysługiwać osobie, która doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia w wyniku zdarzenia, za które odpowiedzialność ponosi inna osoba albo jej ubezpieczyciel. Dotyczy to między innymi wypadków komunikacyjnych, wypadków przy pracy czy innych zdarzeń powodujących szkodę na osobie.
Wysokość świadczenia nie zależy wyłącznie od tego, jak długo trwało leczenie. Znaczenie ma również to, jakie konsekwencje wypadek pozostawił w życiu poszkodowanego. Długotrwały ból, ograniczenie sprawności, konieczność rehabilitacji czy rezygnacja z dotychczasowej aktywności mogą mieć istotne znaczenie przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia.
Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia?
Przepisy nie przewidują jednej tabeli, która określałaby wysokość zadośćuczynienia za konkretny rodzaj obrażeń. Każda sprawa powinna być oceniana indywidualnie. Ubezpieczyciel, a w razie sporu również sąd, powinien uwzględnić całokształt następstw wypadku.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- rodzaj i rozmiar obrażeń,
- długość oraz intensywność leczenia i rehabilitacji,
- odczuwany ból i cierpienie psychiczne,
- trwałość następstw wypadku,
- wpływ obrażeń na życie rodzinne, zawodowe i społeczne,
- konieczność korzystania z pomocy innych osób.
Istotne jest również to, czy poszkodowany może wrócić do życia sprzed wypadku. Jeżeli obrażenia powodują trwałe ograniczenia, wymagają dalszego leczenia lub wpływają na możliwość wykonywania pracy czy uprawiania sportu, okoliczności te powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu świadczenia.
Czy procent uszczerbku na zdrowiu decyduje o zadośćuczynieniu?
Nie. Procent trwałego uszczerbku na zdrowiu nie jest przelicznikiem, który automatycznie określa wysokość zadośćuczynienia. Może być jednym z elementów oceny, ale nie powinien być traktowany jako jedyne kryterium.
Dwie osoby z podobnym uszczerbkiem mogą otrzymać różne kwoty, ponieważ ich sytuacja życiowa może być zupełnie inna. Inaczej skutki urazu odczuje osoba wykonująca pracę fizyczną, a inaczej osoba, której praca nie wymaga sprawności określonej części ciała. Znaczenie mogą mieć również wiek, dotychczasowa aktywność i wpływ obrażeń na codzienne funkcjonowanie.
Jakie dowody mają największe znaczenie?
W sprawach o zadośćuczynienie bardzo ważna jest dokumentacja pokazująca nie tylko sam fakt wystąpienia obrażeń, ale również ich konsekwencje. Dokumentacja medyczna pozwala ustalić przebieg leczenia, natomiast zeznania poszkodowanego i świadków mogą pokazać, jak wypadek wpłynął na jego codzienne funkcjonowanie.
Znaczenie mogą mieć również opinie lekarzy specjalistów, dokumentacja rehabilitacji, informacje o konieczności korzystania z pomocy innych osób czy dokumenty dotyczące ograniczeń w pracy i życiu prywatnym.
W postępowaniu sądowym może zostać powołany biegły, który oceni stan zdrowia poszkodowanego i następstwa wypadku. Nie oznacza to jednak, że opinia biegłego automatycznie przesądza o wysokości zadośćuczynienia. Sąd bierze pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy.
Zadośćuczynienie – kiedy może przysługiwać
Zadośćuczynienie ma rekompensować krzywdę wynikającą z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Jego wysokość zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i nie może być ustalana wyłącznie na podstawie procentowego uszczerbku na zdrowiu. Znaczenie mają między innymi rozmiar cierpienia, przebieg leczenia, trwałość następstw oraz wpływ wypadku na życie osobiste i zawodowe.
Jeżeli ubezpieczyciel wypłacił zbyt niskie zadośćuczynienie, nie musisz akceptować jego decyzji. Warto przeanalizować dokumentację, zgromadzić dowody i sprawdzić, czy istnieją podstawy do dochodzenia wyższego świadczenia.
Autor artykułu: radca prawny Ewelina Madej
Najczęstsze pytania:
Czy zadośćuczynienie przysługuje za każdy wypadek?
Nie. Konieczne jest wystąpienie krzywdy związanej z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia oraz istnienie podstaw odpowiedzialności za zdarzenie. Sam udział w wypadku nie oznacza automatycznie prawa do zadośćuczynienia.
Czy ubezpieczyciel może wypłacić zbyt niskie zadośćuczynienie?
Tak. Jeżeli przyznana kwota nie odpowiada rozmiarowi doznanej krzywdy, poszkodowany może zakwestionować decyzję, złożyć odwołanie, a w razie potrzeby dochodzić wyższego świadczenia przed sądem.
Czy sąd może przyznać wyższe zadośćuczynienie niż ubezpieczyciel?
Tak. Sąd samodzielnie ocenia okoliczności sprawy i zgromadzone dowody. Jeżeli uzna, że wypłacona wcześniej kwota była niewystarczająca, może zasądzić wyższe zadośćuczynienie.