Uszczerbek na zdrowiu to kluczowe pojęcie w sprawach kontekście dochodzenia odszkodowań powypadkowych, świadczeń z ZUS czy roszczeń z polis ubezpieczeniowych. Jego prawidłowe ustalenie wpływa bezpośrednio na zakres odpowiedzialności sprawcy i wysokość należnych świadczeń. W praktyce proces ten wymaga nie tylko wiedzy medycznej, ale również właściwej oceny prawnej.
Czym jest uszczerbek na zdrowiu
Uszczerbek na zdrowiu oznacza naruszenie sprawności organizmu będące następstwem zdarzenia, takiego jak wypadek komunikacyjny, błędu medycznego, wypadku w pracy czy wypadek w drodze do pracy bądź innego zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową. Może dotyczyć zarówno sfery fizycznej, jak i psychicznej, a jego skutki mogą mieć charakter trwały lub długotrwały.
W kontekście dochodzonych roszczeń, istotne jest rozróżnienie pomiędzy uszczerbkiem trwałym a długotrwałym. Trwały uszczerbek oznacza nieodwracalne zmiany w organizmie, natomiast uszczerbek długotrwały obejmuje naruszenie sprawności organizmu rokujące poprawę, takie w których proces rekonwalescencji potrwa co najmniej 6 miesięcy.
Kto i w jaki sposób ustala uszczerbek na zdrowiu
Ustalenie uszczerbku odbywa się na podstawie opinii lekarza ZUS, opinii lekarza orzecznika lub biegłego sądowego. W postępowaniu likwidacyjnym ubezpieczyciel dokonuje oceny na podstawie własnych specjalistów, co niejednokrotnie prowadzi do sporów i zarzutów o zaniżone odszkodowanie.
W przypadku braku zgody z decyzją, możliwe jest odwołanie od decyzji ubezpieczyciela, a następnie dochodzenie roszczeń na drodze sądowej. W toku postępowania sądowego kluczowe znaczenie ma powołany dowód z opinii niezależnego biegłego. Strona dochodząca swoich roszczeń przed sądem, ma również prawo składania zarzutów do sporządzonej opinii, złożenia wniosku o jej uzupełnienie co często prowadzi do weryfikacji stanowiska biegłego.
Tabele uszczerbku na zdrowiu – jak działają?
W praktyce ustalania uszczerbku wykorzystuje się tabele procentowe, które przypisują określone wartości do konkretnych urazów. Są one często stosowane przez ubezpieczycieli przy ustalaniu wysokości świadczeń.
Tabele te nie mają jednak charakteru wiążącego dla sądu i pełnią jedynie funkcję pomocniczą. Każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie, z uwzględnieniem rzeczywistego wpływu urazu na życie poszkodowanego.
Znaczenie procentowego uszczerbku dla wysokości świadczeń
Procentowy uszczerbek na zdrowiu stanowi istotny punkt odniesienia przy ustalaniu wysokości świadczeń, jednak nie może być traktowany jako jedyne kryterium. W sprawach o zadośćuczynienie po wypadku sądy biorą pod uwagę również cierpienie fizyczne i psychiczne oraz wpływ zdarzenia na życie osobiste i zawodowe.
W praktyce oznacza to, że nawet przy relatywnie niskim uszczerbku możliwe jest uzyskanie znaczącego świadczenia, jeżeli skutki wypadku są dotkliwe.
Ile wynosi odszkodowanie za 1% uszczerbku na zdrowiu?
Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest to, jaka kwota przypada na 1% uszczerbku oraz jakie czynniki wpływają na ostateczną wysokość przyznanego świadczenia. Odpowiedź nie jest jednak jednoznaczna, ponieważ zasady ustalania świadczeń różnią się w zależności od podstawy prawnej i instytucji wypłacającej.
W przypadku świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obowiązują określone, corocznie waloryzowane stawki. Od 1 kwietnia 2026 r. ZUS przyznaje 1781 zł brutto za każdy 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Oznacza to, że wysokość świadczenia pozostaje wprost proporcjonalna do ustalonego procentu uszczerbku.
Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że wskazane zasady mają zastosowanie wyłącznie do zdarzeń takich jak wypadek przy pracy czy choroba zawodowa.
W pozostałych przypadkach, w szczególności przy dochodzeniu roszczeń cywilnoprawnych (np. wypadki komunikacyjne lub błędy medyczne), nie funkcjonuje jednolita stawka za 1% uszczerbku. Wysokość świadczenia jest każdorazowo ustalana indywidualnie i zależy od całokształtu okoliczności, w tym rozmiaru doznanej krzywdy, przebiegu leczenia, trwałości następstw oraz wpływu urazu na życie osobiste i zawodowe poszkodowanego.
Autor artykułu: Ewelina Madej Radca Prawny
Czy można otrzymać świadczenie bez ustalenia uszczerbku na zdrowiu?
Tak, jednak w praktyce ustalenie uszczerbku na zdrowiu znacząco wpływa na wysokość przyznanych środków, ale nie jest jedyną okolicznością która winna zostać wzięta pod uwagę przy ustalaniu zasadności dochodzonych żądań, przede wszystkim zadośćuczynienia.
Co zrobić, gdy ubezpieczyciel zaniżył uszczerbek?
W takiej sytuacji należy rozważyć odwołanie od decyzji ubezpieczyciela/podmiotu odpowiedzialnego za szkodę, w razie braku zmiany stanowiska zasadne jest rozważanie skierowania sprawy do postępowania sądowego.