Sankcja kredytu darmowego a zwrot odsetek od skredytowanych kosztów kredytu

Sankcja kredytu darmowego pozwala konsumentowi spłacić uzyskany kredyt z pominięciem oprocentowania i pozostałych kosztów związanych z jego udzieleniem. Zwrot odsetek od kosztów kredytu jest natomiast skutkiem zastosowania tej sankcji. Jeżeli bank lub instytucja pożyczkowa naliczyły odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, kredytobiorca ma prawo domagać się ich zwrotu. W artykule przedstawiamy, jakich kosztów można dochodzić dzięki zastosowaniu sankcji kredytu darmowego.

W skrócie

• Sankcja kredytu darmowego (SKD) pozwala konsumentowi spłacić kredyt z pominięciem oprocentowania i pozostałych kosztów związanych z jego udzieleniem.
• Podstawą zastosowania SKD są określone ustawą błędy w umowie.
• Zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 bank nie jest uprawniony do naliczania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu.
• Jeżeli według treści umowy odsetki zostały naliczone od kosztów udzielenia kredytu, konsument po złożeniu oświadczenia o skorzystaniu z SKD ma prawo domagać się ich zwrotu.

Sankcja kredytu darmowego została uregulowana w art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Jest to szczególne uprawnienie konsumenta, który zawarł umowę kredytu konsumenckiego. Przysługuje ono, jeżeli kredytodawca naruszył określone w ustawie obowiązki.

Skutkiem skorzystania z SKD jest to, że konsument zwraca tylko pożyczony kapitał kredytu, bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. Bank nie może więc domagać się wszystkich opłat przewidzianych pierwotnie w umowie, w szczególności odsetek. Dlatego mówimy, że kredyt jest darmowy: bank traci prawo do uzyskania korzyści wynikających z oprocentowania kredytu.

Jakie wady umowy pozwalają na zastosowanie sankcji kredytu darmowego?

Jednym z najczęstszych błędów w umowach kredytu lub pożyczki jest naliczenie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu. Pod tym pojęciem rozumiemy opłaty związane z udzieleniem kredytu, które nie są wypłacane kredytobiorcy do swobodnej dyspozycji, lecz zostają doliczone do kwoty finansowania. Przykładem skredytowanych kosztów są:

• prowizja od udzielonego kredytu,
• składka ubezpieczeniowa,
• koszty ustanowienia wymaganych przez bank zabezpieczeń.

Przykład: bank udzielił kredytu w kwocie 50.000 zł, a prowizja wynosiła 5.000 zł. Konsumentowi wypłacono 45.000 zł. Bank naliczył odsetki od kwoty 50.000 zł, mimo że wypłacił kredyt pomniejszony o wartość prowizji. Odsetki od kwoty prowizji nie są należne. Jeśli zostały zapłacone przez konsumenta, ma on prawo dochodzić ich zwrotu.

Co wynika z wyroku TSUE w sprawie C-744/24?

W wyroku z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odniósł się do naliczania odsetek od kwoty przeznaczonej na pokrycie kosztu kredytu, w tym składki ubezpieczeniowej. Trybunał rozpatrywał zgodność takiej praktyki z dyrektywą 2008/48/WE dotyczącą umów o kredyt konsumencki.

Orzeczenie potwierdza znaczenie rozróżnienia między kwotą faktycznie udostępnioną konsumentowi a kosztami związanymi z udzieleniem finansowania. Kredytodawca jest zobowiązany wyjaśnić konsumentowi zasady i warunki oprocentowania kredytu, czyli wskazać w umowie, od jakich kwot odsetki będą naliczane.

Co najistotniejsze, Trybunał orzekł, że kredytodawca nie jest uprawniony do oprocentowania skredytowanych kosztów kredytu, takich jak koszty ubezpieczenia czy prowizja. Była to częsta praktyka banków i instytucji pożyczkowych.

Wyrok jest istotnym argumentem wspierającym zasadność roszczeń dochodzonych przez konsumentów. Zawsze należy jednak dokładnie przeanalizować umowę i zweryfikować, czy w konkretnym przypadku zasady oprocentowania faktycznie zostały ustalone w sposób nieprawidłowy.

Czym różni się sankcja kredytu darmowego od zwrotu odsetek?

Jeżeli analiza umowy wykaże, że odsetki zostały naliczone i zapłacone przez kredytobiorcę od skredytowanych kosztów kredytu, można dochodzić ich zwrotu. Warunkiem jest złożenie przez konsumenta pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Zastosowanie SKD jest podstawą żądania zwrotu zapłaconych odsetek, inaczej mówiąc: zwrot odsetek od skredytowanych kosztów kredytu jest skutkiem zastosowania sankcji.

Zastosowanie sankcji ma skutek także na przyszłość. Kredytobiorca może dochodzić zwrotu odsetek pobranych niezasadnie, a ponadto ma prawo do dalszej spłaty kredytu z pominięciem jego oprocentowania. Rata kredytu z raty odsetkowo-kapitałowej staje się wskutek SKD ratą wyłącznie kapitałową.

Kolejność wydarzeń:

1. bank doliczył do kwoty kredytu wartość prowizji;
2. konsument zgodnie z umową zapłacił odsetki od kwoty prowizji;
3. zostało złożone oświadczenie o sankcji kredytu darmowego;
4. skutek sankcji: żądanie zwrotu nienależnie zapłaconych odsetek;
5. skutek sankcji na przyszłość: spłata kredytu bez oprocentowania.

Podsumowanie

Zwrot odsetek od skredytowanych kosztów kredytu jest skutkiem zastosowania sankcji kredytu darmowego. Jeżeli umowa kredytu konsumenckiego przewiduje, że bank nalicza odsetki od kwoty kredytu obejmującej np. prowizję czy składkę ubezpieczenia, jest to działanie nieprawidłowe. Uprawnia ono konsumenta do złożenia oświadczenia o SKD i na jego podstawie żądania, by bank zwrócił środki otrzymane niezasadnie. Ponadto sankcja daje konsumentowi prawo, by zwrócił kwotę kredytu z pominięciem oprocentowania przewidzianego umową.

Najczęstsze pytania: