Liczba osób zaciągających kredyt na remont mieszkania lub domu jak i inny cel konsumencki z roku na rok wzrasta, nie zwracając uwagi na wszystkie elementy kosztów doliczane do umowy. Tymczasem w wielu przypadkach do kwoty kredytu bank dolicza dodatkowe opłaty, prowizje lub składki ubezpieczeniowe, od których następnie naliczane są również odsetki. Jeśli umowa zawiera błędy lub narusza przepisy, konsument może mieć podstawy do odzyskania części pieniędzy.
Czym są skredytowane koszty?
Skredytowane koszty, są to dodatkowe opłaty, które bank dolicza do kwoty kredytu zamiast pobrać je od razu od klienta.
Najlepiej zobrazować to na przykładzie. Załóżmy, że konsument jest zainteresowany kredytem na 50 000 zł na remont mieszkania. Bank udziela kredytu, ale jednocześnie dolicza do niego prowizję w wysokości 8 000 zł. W efekcie kredytobiorca nie spłaca wyłącznie 50 000 zł, lecz 58 000 zł. Wobec czego prowizja staje się kosztem skredytowanym. Problem polega na tym, że od tej kwoty bank często nalicza również odsetki przez cały okres kredytowania.
Taka praktyka, powszechna w Polsce przez wiele lat, oznacza w praktyce, że kredytobiorca płaci odsetki od kwoty, która nigdy nie znalazła się w jego posiadaniu. TSUE w wyroku C-744/24 przesądził jednoznacznie, że jest to niezgodne z prawem europejskim – bank nie jest uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów.
Czy kredyt na remont lub dowolny cel zakupowy podlega takim samym zasadom?
Nie ma znaczenia, na jaki cel konsument pożyczył środki np. na remont mieszkania, zakup wyposażenia domu, wakacje, spłatę innych zobowiązań czy dowolny inny cel konsumencki. Każdy kredyt konsumencki podlega takiej samej ochronie prawa. Kluczowe znaczenie ma rodzaj umowy oraz sposób obliczenia kosztów kredytu. Jeżeli bank skredytował prowizję, opłatę przygotowawczą lub inne koszty i następnie naliczał od nich odsetki, warto sprawdzić, czy odbyło się to zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Do części umów będzie miała zastosowanie sankcja kredytu darmowego
Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje szczególną konsekwencję naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych tj. sankcję kredytu darmowego (SKD). Jej skutkiem jest to, że konsument zwraca bankowi jedynie nominalną kwotę kredytu – bez żadnych odsetek, prowizji ani innych kosztów. Innymi słowy: cały kredyt staje się dla niego darmowy.
Naliczanie odsetek od skredytowanych kosztów stanowi naruszenie obowiązku rzetelnego poinformowania konsumenta o rzeczywistym koszcie kredytu, a tym samym może uzasadniać zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Obowiązek informacyjny dotyczy bowiem m.in. prawidłowego obliczenia i podania Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania (RRSO): gdy bank oprocentowuje kwotę wyższą niż faktycznie wypłacona, RRSO podana w umowie jest zaniżona względem tej, którą konsument rzeczywiście ponosi.
Sankcja kredytu darmowego jest najdalej idącym roszczeniem przysługującym kredytobiorcy z tytułu wadliwości umowy kredytowej. Jej zastosowanie eliminuje konieczność ponoszenia przez konsumenta jakichkolwiek kosztów ponad zwrot kapitału.
Co w przypadku, gdy sankcja kredytu darmowego nie może zostać zastosowana
Sankcja kredytu darmowego nie będzie miała zastosowania w każdej sytuacji. Ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza zakres jej stosowania m.in. poprzez:
– termin roczny: uprawnienie wygasa po roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.),
– zakres podmiotowy i przedmiotowy: ustawa obejmuje wyłącznie umowy spełniające określone warunki co do kwoty kredytu i rodzaju umowy.
W sytuacji, gdy z w/w przyczyn przyczyn SKD nie może zostać zastosowana, wyrok TSUE C-744/24 otwiera odrębną podstawę roszczenia: żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów. Roszczenie to wynika bezpośrednio z prawa europejskiego i nie jest uzależnione od spełnienia warunków ustawy o kredycie konsumenckim – stanowi niezależny instrument ochrony konsumenta. Zakres finansowy tego roszczenia jest węższy niż pełna SKD – obejmuje wyłącznie odsetki naliczone od kosztów, które bank doliczył do salda zadłużenia, a nie całość kosztów kredytu. Mimo to jest to realna kwota, której dochodzenie jest uzasadnione
Jak ocenić czy przysługują Ci roszczenia wobec Banku?
Nie warto samodzielnie oceniać umowy na podstawie informacji znalezionych w internecie. Aby przeprowadzić rzetelną ocenę umowy, warto skontaktować się z Kancelarią specjalizującą się w prowadzeniu spraw tego rodzaju oraz przygotować podstawowe dokumenty takie jak umowy kredytowej, harmonogramów spłata, a także aneksów i dokumentów otrzymanych od banku. W praktyce już sama analiza dokumentów pozwala ustalić, czy występują podstawy do dochodzenia roszczeń.
Czy analiza umowy jest skomplikowana?
Dla przeciętnego konsumenta może być trudna, ponieważ wymaga sprawdzenia wielu zapisów i wyliczeń. Dlatego najczęściej warto skorzystać z profesjonalnej analizy, która pozwala szybko ocenić, czy istnieją podstawy do odzyskania części kosztów kredytu.
Spory z bankami wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale również doświadczenia w analizie umów kredytowych i prowadzeniu postępowań przeciwko instytucjom finansowym. Krajewska i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa bankowego, pomagając kredytobiorcom dochodzić swoich praw zarówno na etapie przedsądowym, jak i przed sądami. Kancelaria działa na terenie Katowic i całego Śląska, zapewniając indywidualne podejście do każdej sprawy.
Jeżeli spłacasz lub spłaciłeś kredyt gotówkowy, w którym bank finansował prowizję, ubezpieczenie albo inne koszty i naliczał od nich odsetki, nie warto zakładać, że umowa była prawidłowa. Coraz więcej spraw pokazuje, że konsumenci mają realne podstawy do dochodzenia swoich praw.
Skontaktuj się z Krajewska i Wspólnicy i prześlij swoją umowę do analizy. Weryfikacja dokumentów pozwoli ustalić, czy możesz domagać się zwrotu odsetek od kredytowanych kosztów kredytu lub skorzystać z sankcji kredytu darmowego. W wielu przypadkach jeden krok może oznaczać odzyskanie nawet kilku lub kilkunastu tysięcy złotych.
Autor artykułu: Adwokat Monika Ćwik-Matoga
Najczęstsze pytania:
Czy mogę odzyskać odsetki od prowizji doliczonej do kredytu?
Każda umowa wymaga indywidualnej analizy, wobec tego ocenia ewentualnych roszczeń konsumenta uzależniona jest od treści umowy oraz sposobu przedstawienia kosztów przez bank.
Czy problem dotyczy kredytów hipotecznych?
Absolutnie nie. Problem bardzo często dotyczy kredytów gotówkowych, w tym kredytów na remont lub dowolny cel zawieranych przez konsumentów.
Czy umowa kredytowa zawarta kilka lat temu również może zostać przeanalizowana?
Tak. Wiele analiz dotyczy umów zawartych kilka lat temu. O możliwości dochodzenia roszczeń decydują konkretne okoliczności sprawy oraz terminy wynikające z przepisów.