Ruda Śląska jest miastem o bogatej historii przemysłowej – pierwsze wzmianki o wydobyciu węgla na terenie Rudy Śląskiej pochodzą z 1752 r. Eksploatacja górnicza wiąże się jednak nieodłącznie z powstawaniem szkód górniczych, które mogą polegać m.in. na pęknięciach elewacji, pęknięciach ścian i tynków, zalewaniu piwnicy, przechyle budynku, deformacji terenu działki (zapadliska, deformacja płyt chodnikowych, deformacja kostki brukowej), pęknięciach kafelek czy problemach z otwieraniem i zamykaniem drzwi i okien. Wśród mieszkańców miasta naturalnie zatem pojawia się pytanie jak dochodzić naprawienia szkód górniczych lub odszkodowania za powstałe szkody górnicze i czy na przeszkodzie temu stoją likwidacje zakładów zlokalizowanych w mieście (np. KWK Bielszowice).
Szkody górnicze w Rudzie Śląskiej – które dzielnice są szczególnie narażone?
Wśród dzielnic Rudy Śląskiej szczególnie narażonych na szkody górnicze znajdują się Bielszowice oraz Halemba. Na terenie Bielszowic do niedawna funkcjonowała kopalnia PGG Oddział KWK Ruda Ruch Bielszowice. Prowadziła ona wydobycie na terenie Rudy Śląskiej, Zabrza oraz Mikołowa. Od 1 lipca 2026 r. rozpoczął się proces likwidacji tej kopalni.
Wydobycie na terenie Rudy Śląskiej, Mikołowa i Katowic prowadziła również kopalnia PGG Oddział KWK Ruda Ruch Halemba. Sama likwidacja kopalni nie oznacza jednak, że nie można dochodzić naprawienia szkód górniczych. W przypadku szkód górniczych w Rudzie Śląskiej istotne jest przede wszystkim ustalenie związku pomiędzy powstałą szkodą a działalnością danego przedsiębiorcy górniczego.
Co zrobić, gdy na nieruchomości powstały szkody górnicze?
Prawo geologiczne i górnicze przewiduje obowiązkowe postępowanie ugodowe przed ewentualnym rozpoczęciem postępowania sądowego. Początkiem tego postępowania ugodowego jest zgłoszenie szkody do kopalni, która prowadzi eksploatację na terenie pod twoją nieruchomością. Istotne jest aby szkodę zgłosić jak najszybciej, gdyż przepisy przewidują 5-letni termin przedawnienia, który liczony jest od momentu zauważenia szkody. Przed zgłoszeniem szkody należy zweryfikować czy zgłaszamy ją do odpowiedniej kopalni – można zwrócić się do kopalni z prośba o potwierdzenie, że prowadzi eksploatację na danym terenie. W przypadku Rudy Śląskiej obie kopalnie tzn. likwidowana kopalnia Bielszowice oraz działająca kopalnia Halemba stanowiły oddziały Polskiej Grupy Górniczej S.A., zatem uzyskanie informacji o adresie do zgłoszenia szkód może nastąpić w siedzibie Polskiej Grupy Górniczej.
Jakie szkody górnicze w Rudzie Śląskiej można zgłosić?
Szkody górnicze koncentrują się w różnych obszarach, najczęstszymi są:
– dotyczące działki – deformacja terenu działki (zapadliska), deformacja i pęknięcia płyt chodnikowych i kostki brukowej lub kamiennej, deformacja obramowań kostki brukowej (krawężników), osiadanie terenu, osiadanie kostki brukowej,
– dotyczące zewnętrznej strony budynku – pęknięcia, rysy i szczeliny na elewacji, przechył budynku, przeciwspadek dachu, osiadanie budynku, pęknięcia kafelek na balkonach i tarasach,
– dotyczące wnętrza budynku – rysy, pęknięcia i szczeliny widoczne na ścianach, sufitach i przy łączeniach ścian z sufitami, brak poziomu podłogi i ścian, spękania albo odspojenia kafelek, problemy z otwieraniem i zamykaniem okien i drzwi.
Zgłaszając szkodę i wnosząc o jej naprawienie powinieneś wykazać, że jesteś właścicielem nieruchomości (np. podając nr księgi wieczystej), a także wskazać zauważone szkody i czas kiedy zostały zauważone.
Jaka jest podstawa odpowiedzialności kopalni za szkody górnicze?
Zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego właściciel nieruchomości nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, jednak może żądać naprawienia szkody wyrządzonej tym ruchem. Odpowiedzialność kopalni oparta jest o zasadę ryzyka co oznacza, że właściciel nie musi dowodzić winy kopalni, lecz wystarczy, że wykaże powstanie szkód, fakt, iż dany przedsiębiorca górniczy prowadzi/prowadził działalność górniczą na danym terenie, a także związek przyczynowy pomiędzy szkodą a prowadzoną eksploatacją górniczą. Naprawienie szkody może polegać na przywróceniu nieruchomości do stanu sprzed szkód przez jej remont, albo wypłacie odszkodowania pokrywającego rzeczywisty koszt przywrócenia nieruchomości do stanu sprzed powstania szkód.
Ile czasu masz na zgłoszenie szkody górniczej?
Termin na zgłoszenie szkody liczony jest od momentu zauważenia szkody. Zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego roszczenia dotyczące szkód górniczych przedawniają się w ciągu 5 lat od momentu zauważenia szkody. Niemniej jednak najlepiej jest dokonać zgłoszenia szkody jak najszybciej, gdyż postępowania ugodowe prowadzone przez kopalnię mają swój czas trwania, a w razie braku zawarcia ugody wniesienie pozwu do sądu również odbyć musi się przed upływem terminu przedawnienia.
Jak wygląda postępowanie po zgłoszeniu szkody górniczej?
Po zgłoszeniu szkody górniczej może na nieruchomości odbyć się wizja lokalna – tzn. oględziny nieruchomości – o takiej czynności kopalnia zwykle zawiadamia pismem lub prosi o kontakt telefoniczny w celu umówienia terminu. Kopalnia może także zlecić wykonanie własnych ekspertyz na nieruchomości. Następnie kopalnia powinna zaproponować ugodę albo udzielić odpowiedzi, że odmawia zawarcia ugody i nie poczuwa się do odpowiedzialności za szkodę. Jeśli otrzymałeś propozycję ugody, której kwota jest zbyt niska albo odmowę naprawienia szody, możliwe jest wystąpienie z pozwem do sądu – po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Zgodnie z przepisami kopalnia powinna udzielić odpowiedzi na zgłoszenie szkody w ciągu 30 dni od jego dokonania.
Najczęstsze pytania:
Jak ustalić kopalnię do której należy zgłosić szkodę?
Obie kopalnie tzn. likwidowana Bielszowice i działająca Halemba stanowią oddziały Polskiej Grupy Górniczej S.A. – ustalenie zatem właściwego miejsca zgłoszenia szkód jest możliwe przez zwrócenie się do Polskiej Grupy Górniczej. Co do zasady w przypadku kopalni Halemba będzie to siedziba tej kopalni, a w przypadku kopalni Bielszowice obsługa likwidowanego oddziału w zakresie szkód odbywa się przez siedzibę przy ul. Wincentego Pola 65 w Katowicach.
Czy likwidacja kopalni kończy odpowiedzialność za szkody?
Nie, zamknięcie zakładu górniczego nie kończy jego odpowiedzialności za powstałe szkody – odpowiedzialność przejmowana jest przez następcę prawnego, a 5 letni termin przedawnienia liczy się od momentu zauważenia szkody.
Czy można zgłaszać jeszcze szkody powstałe na skutek wydobycia w KWK Bielszowice?
Tak, sam proces likwidacji zakładu górniczego potrwa najprawdopodobniej kilka lat. Dodatkowo zgodnie z wiedzą naukową proces górniczego uspokojenia się terenu również trwa kilka lat od momentu zakończenia wydobycia, wobec czego Polska Grupa Górnicza nadal odpowiada za szkody powstałe na tym terenie.