W leasingu konsumenckim co do zasady można zastosować – przez odpowiednie odwołanie do przepisów o kredycie konsumenckim – mechanizmy zwrotu kosztów i odsetek od skredytowanych kosztów (np. prowizji, ubezpieczenia). W artykule przedstawmy, w jakich sytuacjach najczęściej powstaje prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Czy leasing konsumencki może podlegać ustawie o kredycie konsumenckim?
Zanim ustalisz, czy przysługuje Ci zwrot odsetek od skredytowanych kosztów leasingu, należy sprawdzić, czy zawarta umowa podlega przepisom ustawy o kredycie konsumenckim. Nie każda umowa leasingu konsumenckiego spełnia warunki pozwalające na zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
Istotne znaczenie ma to, czy umowa przewiduje obowiązek nabycia przedmiotu leasingu przez konsumenta. Ustawę o kredycie konsumenckim stosuje się do umów leasingu i najmu, których treść albo odrębne pisemne porozumienie stron nakłada na konsumenta taki obowiązek.
Przykładowo, finansujący może zawrzeć z konsumentem umowę leasingu samochodu, a następnie podpisać z nim dodatkowe porozumienie. Jeżeli zgodnie z tym dokumentem finansujący ma prawo zażądać od konsumenta nabycia samochodu po zakończeniu okresu leasingu za określoną kwotę, umowa może zawierać istotny element kredytowy. W takiej sytuacji należy ocenić, czy podlega przepisom ustawy o kredycie konsumenckim.
W praktyce sankcja kredytu darmowego określona w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim może mieć zastosowanie do umów leasingu konsumenckiego z obowiązkowym wykupem, jeżeli spełniają one ustawowe przesłanki. Dopiero po ustaleniu statusu umowy można ocenić, czy istnieją podstawy do zastosowania tej sankcji i rozliczenia kosztów finansowania.
Na czym polega sankcja kredytu darmowego w leasingu konsumenckim?
Art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę określonych przepisów konsument – po złożeniu pisemnego oświadczenia – zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie. Umowa jest więc ważna i podlega dalszemu wykonaniu, na warunkach w niej ustalonych, realnym skutkiem jest niższa rata spłaty.
- sankcja polega na pozbawieniu kredytodawcy wszelkich przychodów z danego kredytu konsumenckiego (odsetki, opłaty, prowizje, składki, koszty itd.),
- konsument pozostaje zobowiązany jedynie do zwrotu kapitału wykorzystanego kredytu
- sankcja obejmuje także koszty pobrane w ciężar kapitału (np. odsetki i prowizja pobrane z góry)
Jakie są przykładowe wady typowej umowy leasingu konsumenckiego
W kontekście leasingu konsumenckiego, sankcję kredytu darmowego mogą uruchomić w szczególności:
- Braki treści dokumentu – pominięcie lub nieprawidłowe, niejednoznaczne, niezrozumiałe informacje takie jak: całkowita kwota kredytu, całkowita kwota do zapłaty, RRSO, warunki zmiany oprocentowania i opłat, informacje o zabezpieczeniach, prawie do odstąpienia, skutkach braku płatności.
- Błędy liczbowo-kosztowe – wliczenie skredytowanych kosztów do całkowitej kwoty kredytu, błędne obliczenie RRSO, podanie nieprawidłowej całkowitej kwoty do zapłaty, jeśli wynika to z naruszenia obowiązków informacyjnych.
- Naruszenie wymogów dotyczących zabezpieczeń i ubezpieczeń – uzgodnione zabezpieczenia (poręczenia, zastawy, obowiązkowe ubezpieczenia) nie są opisane w dokumencie umowy.
- Przekroczenie limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu – suma pozaodsetkowych kosztów (opłata wstępna, prowizja leasingowa, opłaty manipulacyjne) przekracza limit wynikający z ustawy.
- Przekroczenie limitu kosztów związanych z opóźnieniem – opłaty za monity, wezwania, windykację przekraczają limit określony ustawą.
- Nieczytelność dokumentu umowy – np. tekst umowy leasingu zapisany czcionką uniemożliwiającą przeciętnemu konsumentowi odczytanie treści, co jest traktowane jak brak wykonania obowiązku informacyjnego.
Zwrot odsetek od skredytowanych kosztów – czy można naliczać odsetki od prowizji?
Tak, obecnie zarówno orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i Sądu Najwyższego, a w ślad za nimi znaczna część sądów krajowych, jednolicie przyjmuje, że leasingodawca nie jest uprawniony do naliczania odsetek od kosztów kredytu, które zostały doliczone do kwoty kredytu, lecz nie zostały faktycznie wypłacone kredytobiorcy, np. prowizja. Takie stanowisko zajął TSUE w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lipca 2026 roku, sygn. akt II CSKP 89/26.
Jakie skutki może mieć sankcja kredytu darmowego dla leasingobiorcy?
W każdej z opisanych powyżej sytuacji, jeżeli leasing konsumencki spełnia przesłanki kredytu konsumenckiego, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia może spłacać wyłącznie kapitał (wartość finansowania/leasingu) bez odsetek i innych kosztów, a wszelkie przychody leasingodawcy-kredytodawcy z tytułu umowy podlegają „wyzerowaniu” w ramach sankcji kredytu darmowego.
Najczęstsze pytania:
Czy leasing konsumencki może podlegać sankcji kredytu darmowego?
Tak, ale tylko wtedy, gdy spełnia warunki określone w ustawie o kredycie konsumenckim. Szczególne znaczenie ma to, czy umowa leasingu przewiduje obowiązek nabycia przedmiotu przez konsumenta. Jeżeli leasing jest kwalifikowany jako kredyt konsumencki, w przypadku określonych naruszeń, możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego.
Czy można odzyskać odsetki naliczone od skredytowanej prowizji?
Tak. Jeżeli prowizja lub inny koszt został doliczony do finansowania, ale nie został faktycznie wypłacony konsumentowi, naliczanie od niego odsetek może być nieprawidłowe. W takiej sytuacji warto sprawdzić umowę i sposób rozliczenia leasingu.
Jakie błędy w umowie leasingu mogą uzasadniać sankcję kredytu darmowego?
Znaczenie mogą mieć m.in. braki lub błędy dotyczące całkowitej kwoty kredytu, RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty, oprocentowania i kosztów kredytu. Istotne mogą być również nieprawidłowe informacje o zabezpieczeniach, ubezpieczeniach czy zasadach spłaty.