Kredyty indeksowane do euro i USD – różnice i ryzyka prawne

W świadomości opinii publicznej wykształcił się stereotyp „frankowicza” – konsumenta, który zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich i może kwestionować umowę z powodu klauzul niedozwolonych. Warto jednak pamiętać, że problem niedozwolonych postanowień umownych nie dotyczy wyłącznie kredytów indeksowanych do CHF. Klauzule o podobnym charakterze występują również w wielu umowach dotyczących kredytów indeksowanych do euro i USD. Tak naprawdę problem wadliwych umów obejmuje nie tylko „Frankowiczów”, ale także szerszą grupę tzw. „Walutowiczów”. Wada umowy nie zależy od waluty, do której jest indeksowany kredyt, lecz od zapisów zawartych w umowie, które podlegają ocenie sądowej.

Czym są kredyty indeksowane do euro i USD?

Jeżeli zaciągasz kredyt indeksowany do waluty obcej, kwota zobowiązania jest określona w złotówkach i wypłacana również w złotych. W momencie uruchomienia kredytu bank przelicza ją na walutę obcą według kursu obowiązującego w dniu wypłaty. Ta wartość w walucie obcej stanowi podstawę do obliczenia rat kapitałowo-odsetkowych, które również wyrażone są w tej walucie. Ty spłacasz kredyt w złotówkach, ale wysokość rat zależy od kursu waluty obcej w dniu każdej spłaty.

Dlaczego umowy indeksowane do euro i USD mogą być wadliwe?

Podstawą wadliwości jest brak pełnej informacji udzielonej kredytobiorcy przez bank. Konsument nie otrzymuje rzetelnych danych, które pozwoliłyby oszacować ryzyko wzrostu kursu waluty w stosunku do złotego oraz jego możliwe konsekwencje w długim okresie obowiązywania umowy. Bank nie informuje również o czynnikach wpływających na kurs waluty w momencie podpisywania umowy oraz w trakcie jej wykonywania. Taki brak przejrzystości postanowień umownych dotyczących ryzyka walutowego wielokrotnie był podkreślany w orzeczeniach TSUE.

Jakie postanowienia umowy są problematyczne?

Postanowienia umowy określające sposób ustalania kursu waluty obcej są kluczowe dla świadczenia kredytobiorcy. Zasadniczo nie powinny podlegać kontroli sądu, o ile są sformułowane jednoznacznie. Jednak jeśli zapis nie jest przejrzysty, kredytobiorca nie jest w stanie ocenić wysokości swojego świadczenia ani relacji do świadczenia banku. TSUE wskazuje, że warunek umowny musi być prosty i zrozumiały, tak aby konsument mógł przewidzieć ekonomiczne konsekwencje wynikające z mechanizmu wymiany waluty obcej.

Postanowienia, które pozwalają bankowi jednostronnie ustalać kursy walut, są niedozwolone. Tego rodzaju zapisy dają bankowi pełną swobodę w kształtowaniu kosztów kredytu, co obciąża konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem i narusza równorzędność stron. Niezależnie od stopnia swobody banku, takie klauzule należy uznać za abuzywne i od początku bezskuteczne, chyba że kredytobiorca później wyraził świadomą zgodę na ich stosowanie.

Kiedy postanowienia umowy można kwestionować?

Możesz zakwestionować te postanowienia, które nie były indywidualnie uzgodnione. Dotyczy to głównie zapisów przejętych z wzorca umowy przygotowanego przez bank. To na tym, kto się powołuje na indywidualne uzgodnienie, spoczywa obowiązek dowodu. Nie wystarczy, że kredytobiorca dowiedział się o treści klauzuli i uczestniczył w negocjacjach. Niezbędne jest wykazanie, że wspólnie ustalono ostateczne brzmienie klauzuli w sposób, który umożliwił konsumentowi realny wpływ na jej treść. Nie wystarczy również ustalenie, że cała umowa była negocjowana. Chodzi o konkretne postanowienie, które mogło być niedozwolone.

Podsumowanie – różnice w unieważnianiu umów

Powody unieważniania kredytów indeksowanych do euro i USD są podobne jak w przypadku umów indeksowanych do CHF. Nie chodzi o walutę, lecz o sformułowanie postanowień chroniących jedynie interes banku. Różnice w unieważnianiu umów praktycznie nie występują. Aby sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera klauzule niedozwolone, niezbędna jest analiza dokumentu przez specjalistów z doświadczeniem w sporach z bankami. W celu oceny Twojej umowy zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.