Podstawa prawna sankcji kredytu darmowego – art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim

Sankcja kredytu darmowego (SKD) może pozwolić konsumentowi na spłatę kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Podstawą prawną sankcji kredytu darmowego jest art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Samo powołanie się na ten przepis nie wystarczy jednak do zastosowania SKD. Konieczne jest ustalenie, czy w konkretnej umowie wystąpiły naruszenia obowiązków wskazanych w ustawie i czy spełnione zostały pozostałe warunki skorzystania z tego rozwiązania.

Sankcja kredytu darmowego to instytucja prawna, której celem jest ochrona konsumentów w przypadku naruszenia przez kredytodawcę określonych obowiązków wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. Jej podstawę prawną stanowi art. 45 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, po spełnieniu ustawowych przesłanek i złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.

Co to oznacza w Twojej sytuacji? Jeżeli umowa spełnia warunki zastosowania sankcji kredytu darmowego, możesz być zobowiązany do zwrotu kapitału bez ponoszenia objętych nią kosztów kredytu. Nie oznacza to jednak, że każda umowa automatycznie staje się darmowa. Konieczne jest sprawdzenie jej treści, rodzaju stwierdzonych naruszeń oraz tego, czy dotyczą one obowiązków wymienionych w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

Znaczenie mogą mieć między innymi informacje o całkowitej kwocie kredytu, kosztach finansowania, oprocentowaniu, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (RRSO), prowizjach i zasadach spłaty. Istotne jest również to, czy umowa zawiera wszystkie informacje wymagane przez przepisy oraz czy zostały one przedstawione prawidłowo.

Podstawa prawna sankcji kredytu darmowego – co przewiduje art. 45 ustawy?

Art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim określa, w jakich przypadkach naruszenie obowiązków przez kredytodawcę może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Przepis odwołuje się do konkretnych regulacji ustawy, w tym do art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 w określonym zakresie oraz art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c.

Jeżeli stwierdzone naruszenie mieści się w zakresie art. 45, konsument może złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. W takim przypadku zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, zgodnie z terminem i sposobem określonym w umowie. Ustawa przewiduje również szczególne zasady zwrotu kredytu w sytuacji, gdy umowa nie określa zasad lub terminów jego spłaty.

Warto pamiętać, że nie każda nieprawidłowość w dokumentacji kredytowej oznacza możliwość zastosowania SKD. Sama literówka, drobna pomyłka czy różnica w zapisie nie przesądzają o spełnieniu ustawowych przesłanek. Należy ustalić, czy doszło do naruszenia konkretnego obowiązku wskazanego w ustawie i jakie znaczenie ma ono w świetle art. 45.

Dlatego podstawa prawna sankcji kredytu darmowego powinna być zawsze analizowana w odniesieniu do konkretnej umowy oraz przepisów właściwych dla daty jej zawarcia.

Jakie umowy mogą kwalifikować się do sankcji kredytu darmowego?

SKD nie jest rozwiązaniem przeznaczonym wyłącznie dla klasycznych kredytów gotówkowych. W praktyce warto przeanalizować również inne umowy, jeżeli mają charakter kredytu konsumenckiego w rozumieniu ustawy. Są to między innymi kredyt gotówkowy potocznie zwany pożyczką  na dowolny cel, np. remont, zakup samochodu , wakacje, zakup AGD czy kredyt udzielony w ramach karty kredytowej itp.

SKD może mieć zastosowanie do pożyczek udzielanych przez firmy pożyczkowe, w tym pożyczek internetowych.

Kto może skorzystać z sankcji kredytu darmowego ?

Podstawowym wymogiem który umożliwia konsumentowi skorzystanie z sankcji kredytu darmowego jest wykrycie w  umowie kredytowej, naruszeń względem wspomnianej ustawy  o kredycie konsumenckim. Mówiąc o naruszeniach, nie mamy na myśli wyłącznie  faktu pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, bowiem w wielu umowach kredytowych znajdują się również inne naruszenia, których banki nagminnie się dopuszczają np. błędnego wyliczania RRSO czy obecności innych, niewskazywanych wprost w treści umowy kredytowej kosztów, niewskazanie w treści umowy terminu wypłaty kredytu, a także nieprecyzyjne określenie sposobu udostępniania środków kredytobiorcy.   

Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest obwarowana kilkoma warunkami,
a mianowicie sankcja kredytu darmowego dotyczy:

•   tylko kredytów konsumenckich;
•   kredytów konsumenckich udzielonych po 18.12.2011 roku;
•   kredytów konsumenckich których wartość nie przekracza 255 550 tys. zł;
•   umów kredytów spłaconych, w ciągu ostatniego roku

Jakie błędy w umowie kredytowej warto sprawdzić?

Jeżeli zastanawiasz się, czy Twoja umowa może być objęta sankcją kredytu darmowego, pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie, czy dokument zawiera wszystkie informacje wymagane prawem. Należy również zweryfikować, czy przedstawione dane są prawidłowe i czy postanowienia umowy odpowiadają obowiązującym przepisom.

W szczególności warto przyjrzeć się zapisom dotyczącym oprocentowania kredytu, prowizji, dodatkowych opłat oraz całkowitego kosztu kredytu. Analizy wymagają również informacje o RRSO, całkowitej kwocie kredytu i zasadach jego spłaty. W zależności od rodzaju umowy znaczenie mogą mieć także postanowienia dotyczące wcześniejszej spłaty oraz inne informacje, których podanie w umowie jest wymagane przez ustawę.

Szczególną uwagę należy zwrócić na to, czy sposób przedstawienia kosztów pozwala prawidłowo ustalić rzeczywiste zobowiązania konsumenta. Nieprawidłowe wyliczenie RRSO, brak wymaganych informacji lub nieprecyzyjne postanowienia mogą wymagać szczegółowej oceny prawnej. Nie oznacza to jednak, że każdy z tych problemów samodzielnie stanowi podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

Ostateczna ocena zależy od rodzaju naruszenia, treści umowy oraz przepisów, które mają zastosowanie do danej sprawy. Dlatego warto analizować dokumentację w całości, zamiast opierać się wyłącznie na pojedynczym zapisie.

Czy sankcja kredytu darmowego oznacza, że nie musisz zwracać kredytu?

Nie. Zastosowanie sankcji kredytu darmowego nie oznacza umorzenia kapitału, czyli kwoty udostępnionej konsumentowi. Jej konsekwencją jest rozliczenie kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, których dotyczy sankcja.

Załóżmy, że bank udostępnił Ci 20 000 zł. Jeżeli w Twojej sprawie zostaną spełnione warunki zastosowania SKD, co do zasady nadal będziesz zobowiązany do zwrotu kapitału. Sankcja nie oznacza więc, że możesz zatrzymać pożyczone pieniądze bez obowiązku ich oddania.

Różnica dotyczy kosztów kredytu objętych sankcją. W zależności od okoliczności sprawy może chodzić między innymi o odsetki lub inne koszty należne kredytodawcy. To właśnie dlatego określenie „darmowy kredyt” nie powinno być rozumiane jako całkowite zwolnienie z obowiązku zwrotu pożyczonej kwoty.

Jak sprawdzić, czy Twoja umowa kwalifikuje się do SKD?

Nie zaczynaj od samodzielnego wyliczania kwoty, którą bank powinien Ci zwrócić. Pierwszym krokiem powinna być analiza umowy. Potrzebna jest przede wszystkim umowa kredytowa wraz z załącznikami oraz – w zależności od sprawy – informacje dotyczące przebiegu spłaty kredytu.

Następnie należy porównać treść dokumentów z wymaganiami ustawy o kredycie konsumenckim obowiązującymi w chwili zawarcia umowy. Jeżeli zostaną stwierdzone naruszenia, trzeba następnie ustalić, czy spełniają one warunki zastosowania art. 45 ustawy i jakie konkretnie konsekwencje finansowe mogą wynikać z zastosowania sankcji.

Najczęstsze pytania: