Czy obawiasz się, że dochodzenie odszkodowania za szkody górnicze będzie wiązało się z wysokimi wydatkami? To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez właścicieli domów, mieszkań i działek, którzy zauważyli pękające ściany, zapadające się podjazdy lub inne uszkodzenia nieruchomości. W praktyce wiele osób rezygnuje z dochodzenia swoich praw właśnie z obawy przed kosztami. Tymczasem koszty postępowania sądowego o szkody górnicze często okazują się znacznie niższe, niż powszechnie się uważa.
Koszty postępowania sądowego o szkody górnicze – kto ponosi koszty procesu?
Podstawowa zasada obowiązująca w polskim postępowaniu cywilnym jest prosta. Koszty procesu ponosi strona, która przegra sprawę. Jeżeli więc sąd uzna Twoje roszczenie za zasadne, przedsiębiorca górniczy, najczęściej kopalnia, zostanie zobowiązany do zwrotu poniesionych przez Ciebie kosztów procesu.
Zasada ta wynika z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Warto jednak pamiętać, że w niektórych sytuacjach sąd może odpowiednio rozliczyć koszty, jeżeli każda ze stron wygra sprawę tylko częściowo.
Jeśli zastanawiasz się, jakie są koszty postępowania sądowego o szkody górnicze, musisz wiedzieć, że jeszcze przed wydaniem wyroku mogą pojawić się wydatki związane z prowadzeniem sprawy. To właśnie one najczęściej budzą obawy osób planujących skierowanie pozwu do sądu.
Koszty postępowania sądowego o szkody górnicze a ustawowe zwolnienie z opłat
Wiele osób kojarzy postępowanie sądowe z koniecznością uiszczenia wysokiej opłaty od pozwu, która często wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Dodatkowo obawy budzą koszty opinii biegłych. W sprawach dotyczących szkód górniczych sytuacja wygląda jednak inaczej.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 12 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych osoba dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
W praktyce oznacza to, że składając pozew, nie ponosisz opłaty od pozwu. Nie wpłacasz również zaliczek na wynagrodzenie biegłych sądowych, których powołuje sąd do oceny sprawy. Tymczasowo koszty tych opinii pokrywa Skarb Państwa. Nie ponosisz także opłat kancelaryjnych związanych między innymi z wydaniem odpisów wyroków czy innych dokumentów sądowych.
Co istotne, zwolnienie to przysługuje każdemu poszkodowanemu z mocy prawa. Nie ma znaczenia wysokość Twoich dochodów, posiadany majątek ani oszczędności. Nie musisz również składać żadnego dodatkowego wniosku o zwolnienie z kosztów. Następuje ono automatycznie.
Koszty opinii biegłego a koszty postępowania sądowego o szkody górnicze
W sprawach dotyczących szkód górniczych jednym z najważniejszych dowodów jest opinia biegłego z zakresu geologii i górnictwa oraz budownictwa i szkód górniczych. Są to niezależni eksperci powoływani przez sąd, którzy dokonują merytorycznej oceny sprawy.
Biegły z zakresu geologii i górnictwa analizuje dokumentację oraz ocenia, czy działalność zakładu górniczego mogła spowodować szkody na terenie, na którym znajduje się Twoja nieruchomość. Z kolei biegły z zakresu budownictwa i szkód górniczych przeprowadza oględziny na miejscu. Ocenia pęknięcia ścian, stopień wychylenia budynku od pionu oraz określa rzeczywisty koszt naprawy uszkodzeń.
Koszt przygotowania jednej opinii wynosi zazwyczaj od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych. W bardziej skomplikowanych sprawach sąd może powołać dwóch lub trzech specjalistów różnych dziedzin. Gdybyś musiał pokrywać te wydatki samodzielnie, dochodzenie swoich praw byłoby dla wielu osób bardzo trudne.
Na etapie postępowania wynagrodzenie biegłych tymczasowo finansuje jednak Skarb Państwa. Oznacza to, że nie musisz wpłacać zaliczek na sporządzenie opinii, aby sprawa mogła zostać rozpoznana przez sąd.
Kto ostatecznie pokrywa koszty postępowania sądowego o szkody górnicze?
Choć ustawowe zwolnienie z kosztów sądowych obowiązuje od początku postępowania, ma ono charakter tymczasowy. Ostateczne rozliczenie następuje dopiero w wyroku kończącym sprawę.
Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu koszty postępowania obciążają stronę przegrywającą. Jeżeli sąd uzna, że szkody w Twojej nieruchomości zostały spowodowane działalnością kopalni, a przedsiębiorca górniczy bezpodstawnie odmówił wypłaty należnego odszkodowania, sąd może zobowiązać go do zwrotu kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Może również zasądzić zwrot kosztów, które poniosłeś, na przykład kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Koszty postępowania sądowego o szkody górnicze – podsumowanie
Jeżeli zastanawiasz się, jakie są koszty postępowania sądowego o szkody górnicze, warto pamiętać, że obowiązujące przepisy przewidują rozwiązania mające ułatwić poszkodowanym dochodzenie swoich praw. Państwo przejmuje na początku postępowania ciężar opłat sądowych oraz kosztów opinii biegłych, dzięki czemu właściciel nieruchomości nie musi finansować tych wydatków z własnych środków.
Jednocześnie warto mieć świadomość, że w razie przegrania sprawy sąd rozlicza koszty zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zanim podejmiesz decyzję o skierowaniu sprawy do sądu lub zrezygnujesz z dochodzenia swoich roszczeń, warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem. Pozwoli to ocenić okoliczności sprawy, możliwe ryzyko oraz potencjalne koszty postępowania.
Autor artykułu: Adwokat Emilia Waśkowska-Drąg
Najczęstsze pytania:
Czy wniesienie pozwu o szkody górnicze wiąże się z opłatą sądową?
Nie. Osoby dochodzące naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego korzystają z ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych. Oznacza to, że nie uiszczają opłaty od pozwu.
Kto płaci za opinię biegłego w sprawie o szkody górnicze?
Na etapie postępowania wynagrodzenie biegłych tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Powód nie musi wpłacać zaliczek na sporządzenie opinii.
Czy zwolnienie z kosztów sądowych zależy od dochodów?
Nie. Zwolnienie przysługuje z mocy prawa osobom dochodzącym naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego. Nie jest uzależnione od sytuacji materialnej ani wysokości dochodów.
Jeśli Twój dom w Bytomiu, Rudzie Śląskiej lub innej śląskiej miejscowości ucierpiał na skutek dawnej działalności górniczej, a urzędnicy Spółki Restrukturyzacji Kopalń odrzucają Twoje wnioski lub oferują niesprawiedliwe wyceny, nie musisz godzić się na stratę majątku. Skomplikowane procedury i taktyka odwlekania postępowań wymagają wdrożenia profesjonalnej i twardej strategii prawnej. Skontaktuj się z naszą kancelarią – przeanalizujemy dokumentację technologiczną Twojej nieruchomości, pomożemy sprawnie przebrnąć przez obligatoryjny etap przedsądowy i zapewnimy rzetelną reprezentację przed sądem w walce o pełne, należne Ci odszkodowanie od Skarbu Państwa.