Czy wiesz, że kopalnia może zaniżyć wycenę szkód górniczych w Twoim domu nawet o kilkadziesiąt procent? Statystyki spraw odszkodowawczych pokazują, że samodzielne negocjacje z przedsiębiorcą górniczym, bez odpowiednich dowodów, rzadko prowadzą do uzyskania pełnej kwoty należnego odszkodowania. Właśnie dlatego zagadnienie prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią ma tak duże znaczenie dla właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenach objętych eksploatacją górniczą.
Prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią – dlaczego kopalnia proponuje zaniżone odszkodowanie?
Jeżeli zgłaszasz pęknięcia ścian, przechylenie budynku lub uszkodzenia fundamentów, naturalnie oczekujesz rzetelnej wyceny szkody. W praktyce często okazuje się jednak, że propozycja ugody obejmuje kwotę, która nie wystarcza nawet na wykonanie niezbędnych napraw.
Warto pamiętać, że pracownicy kopalni oraz kosztorysanci działający na jej zlecenie reprezentują interes przedsiębiorcy górniczego. Ich zadaniem jest przygotowanie stanowiska korzystnego dla kopalni, dlatego przedstawione wyliczenia nie zawsze odzwierciedlają rzeczywisty zakres szkody.
Najczęściej zaniżenie odszkodowania polega na uznaniu części uszkodzeń za naturalne zużycie budynku lub efekt starzenia się materiałów. Zdarza się również, że pomijane są ukryte uszkodzenia konstrukcji powstałe wskutek drgań parasejsmicznych. W kosztorysach można spotkać również zaniżone stawki robocizny albo niedoszacowanie stopnia pochylenia budynku.
Jeżeli nie dysponujesz wiedzą techniczną, bardzo trudno samodzielnie zakwestionować takie wyliczenia. Właśnie dlatego prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią to zagadnienie, które warto rozważyć już na początku sprawy. Niezależna opinia pozwala porównać ustalenia przedstawione przez kopalnię z oceną niezależnego specjalisty.
Dlaczego prywatna ekspertyza budowlana ma znaczenie już podczas postępowania ugodowego?
Zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze, skierowanie sprawy do sądu jest możliwe dopiero po zakończeniu postępowania ugodowego. Oznacza to, że najpierw musisz zgłosić szkodę kopalni i podjąć próbę zawarcia ugody. Jeżeli przedsiębiorca górniczy nie zaspokoi Twoich roszczeń w ciągu 30 dni od zgłoszenia, możesz dochodzić swoich praw przed sądem.
Na tym etapie prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią nabiera szczególnego znaczenia. Dokument sporządzony przez niezależnego inżyniera budownictwa wzmacnia Twoją argumentację jeszcze przed rozpoczęciem procesu.
Prywatna opinia techniczna pozwala wykazać, że uszkodzenia budynku pozostają w związku z ruchem zakładu górniczego, a nie wynikają z błędów wykonawczych lub naturalnego zużycia obiektu. Dzięki niej możesz również udokumentować rzeczywisty zakres szkód, w tym uszkodzenia elementów konstrukcyjnych, które wcześniej mogły zostać uznane jedynie za nieistotne rysy tynku. Dodatkowo ekspertyza zawiera kosztorys oparty na aktualnych cenach rynkowych, a nie na stawkach przyjętych przez kopalnię.
Prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią w sądzie
Jeżeli nie uda się zawrzeć ugody, sprawa trafia do sądu cywilnego. W tym miejscu warto wyjaśnić ważną kwestię proceduralną. Prywatna ekspertyza budowlana nie stanowi opinii biegłego w rozumieniu art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że sąd nie oprze rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumencie przygotowanym na zlecenie jednej ze stron. W toku postępowania zostanie powołany niezależny biegły sądowy.
Możesz więc zadać sobie pytanie, czy w takiej sytuacji warto ponosić koszt prywatnej opinii.
Odpowiedź jest twierdząca, ponieważ prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią to nie tylko kwestia dowodowa, ale również element właściwego przygotowania całej sprawy.
Przede wszystkim ekspertyza pomaga prawidłowo określić wysokość dochodzonego roszczenia. Zgodnie z art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego pozew powinien zawierać precyzyjnie określone żądanie. Jeżeli wskażesz kwotę zbyt wysoką albo zbyt niską, może to mieć wpływ na rozliczenie kosztów procesu. Dla przykładu, jeśli zażądasz 500 tys. zł, a biegły sądowy określi wysokość szkody na 100 tys. zł, przegrasz sprawę w 80%, co może oznaczać obowiązek zwrotu odpowiedniej części kosztów procesu poniesionych przez kopalnię.
Prywatna ekspertyza ma również znaczenie wtedy, gdy opinia biegłego sądowego okaże się dla Ciebie niekorzystna. Także biegli sądowi mogą popełniać błędy lub nie dostrzec wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy. W takiej sytuacji Twój pełnomocnik może oprzeć zarzuty wobec opinii właśnie na ustaleniach zawartych w prywatnej ekspertyzie. Pozwala to wskazać konkretne pominięcia lub nieścisłości i może prowadzić do uzupełnienia opinii albo powołania kolejnego biegłego.
Czy możesz odzyskać koszt prywatnej ekspertyzy budowlanej?
Koszt profesjonalnej ekspertyzy budowlanej wynosi zazwyczaj od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Wysokość wydatku zależy przede wszystkim od wielkości budynku oraz zakresu koniecznych badań.
Dobra wiadomość jest taka, że możesz dochodzić od kopalni zwrotu kosztów prywatnej ekspertyzy.
Podstawę prawną stanowi art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, który wyraża zasadę pełnego odszkodowania. Jeżeli wydatek na rzeczoznawcę pozostaje normalnym następstwem powstania szkody, może stanowić element odszkodowania dochodzonego od przedsiębiorcy górniczego.
Potwierdza to również utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. W uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 2 września 2019 r. (III CZP 99/18) oraz w postanowieniu z 18 października 2023 r. (III CZP 8/23) wskazano, że poszkodowany może domagać się zwrotu kosztów prywatnej ekspertyzy, jeżeli jej sporządzenie było niezbędne do efektywnego dochodzenia odszkodowania.
Jeżeli kopalnia zaniżyła kosztorys lub nie uwzględniła pełnego zakresu szkód, a Ty musiałeś zlecić wykonanie niezależnej opinii, koszt tej usługi może zostać uznany za element poniesionej szkody. Sądy powszechne wielokrotnie zasądzają takie kwoty od przedsiębiorstw górniczych na rzecz poszkodowanych.
Prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią – podsumowanie
Jeżeli zastanawiasz się, czy warto zlecić niezależną opinię techniczną, odpowiedź brzmi: w wielu przypadkach tak. Prywatna ekspertyza budowlana a postępowanie z kopalnią to zagadnienie, które ma znaczenie zarówno podczas negocjacji z przedsiębiorcą górniczym, jak i później, w trakcie postępowania sądowego.
Prywatna ekspertyza pozwala lepiej poznać rzeczywisty stan techniczny budynku, właściwie oszacować wysokość roszczenia oraz przygotować argumentację na potrzeby postępowania. W określonych sytuacjach koszt sporządzenia takiej opinii również może zostać objęty dochodzonym odszkodowaniem.
Autor artykułu: Adwokat Emilia Waśkowska-Drąg
Najczęstsze pytania:
Czy prywatna ekspertyza budowlana jest obowiązkowa przed złożeniem pozwu przeciwko kopalni?
Nie. Przepisy nie nakładają obowiązku wykonania prywatnej ekspertyzy. Może ona jednak pomóc w ustaleniu rzeczywistego zakresu szkód oraz wysokości dochodzonego roszczenia.
Czy sąd uzna prywatną ekspertyzę za opinię biegłego?
Nie. Prywatna ekspertyza nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 278 Kodeksu postępowania cywilnego. Może jednak stanowić ważny element argumentacji strony i być podstawą do zgłaszania zarzutów wobec opinii biegłego sądowego.
Kiedy można skierować sprawę przeciwko kopalni do sądu?
Dopiero po wyczerpaniu postępowania ugodowego przewidzianego w ustawie – Prawo geologiczne i górnicze. Jeżeli kopalnia nie zaspokoi roszczeń w ciągu 30 dni od zgłoszenia szkody, możesz wnieść pozew.