Przyczynienie do powstania szkody – kiedy odszkodowanie może zostać obniżone?

Przyczynienie do powstania szkody może wpłynąć na wysokość odszkodowania lub zadośćuczynienia, jednak nie oznacza automatycznej utraty prawa do świadczenia. Ubezpieczyciele często powołują się na przyczynienie poszkodowanego, aby zmniejszyć wypłacane świadczenie, ale nie każda taka decyzja jest prawidłowa. Sprawdź, kiedy możliwe jest obniżenie odszkodowania, jak ustala się stopień przyczynienia oraz kiedy warto zakwestionować stanowisko ubezpieczyciela.

Czym jest przyczynienie do powstania szkody i kiedy wpływa na odszkodowanie?

Przyczynienie do powstania szkody oznacza sytuację, w której zachowanie poszkodowanego miało wpływ na powstanie szkody albo zwiększenie jej rozmiaru. Nie chodzi wyłącznie o przypadki, gdy poszkodowany doprowadził do wypadku. W praktyce wystarczy, że swoim zachowaniem zwiększył ryzyko wystąpienia szkody lub jej skutków.

Podstawę prawną stanowi art. 362 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia może zostać odpowiednio zmniejszony. Nie oznacza to jednak automatycznego zmniejszenia odszkodowania. Konieczne jest wykazanie związku pomiędzy zachowaniem poszkodowanego a powstaniem szkody lub zwiększeniem jej rozmiaru. Dopiero wtedy możliwe jest ograniczenie roszczenia odszkodowawczego.

Czy przyczynienie zawsze oznacza obniżenie odszkodowania?

Nie. Samo powołanie się przez ubezpieczyciela na przyczynienie poszkodowanego nie oznacza jeszcze, że odszkodowanie lub zadośćuczynienie zostanie obniżone.

Każdorazowo należy ustalić, czy zachowanie poszkodowanego pozostawało w związku przyczynowym z powstaniem szkody oraz w jakim stopniu wpłynęło na jej rozmiar. Dopiero po przeprowadzeniu takiej analizy można ocenić, czy istnieją podstawy do ograniczenia odpowiedzialności odszkodowawczej sprawcy.

Kiedy ubezpieczyciel może powołać się na przyczynienie do szkody?

Najczęściej zarzut przyczynienia pojawia się w sprawach dotyczących odszkodowania z OC sprawcy, wypadków przy pracy oraz innych zdarzeń powodujących uszkodzenie ciała lub szkodę majątkową.

Każda z tych okoliczności wymaga indywidualnej oceny. Samo naruszenie przepisów nie oznacza automatycznie, że wysokość odszkodowania powinna zostać obniżona.

Jak ustala się stopień przyczynienia do szkody i wysokość odszkodowania?

Przepisy nie określają sztywnego procentu, o jaki należy zmniejszyć świadczenie. Sąd lub ubezpieczyciel analizuje wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności zachowanie obu stron, stopień naruszenia przepisów, możliwość uniknięcia szkody oraz wpływ zachowania poszkodowanego na zakres obrażeń lub szkody majątkowej.

W praktyce przyczynienie do szkody może zostać określone na poziomie od kilku do nawet kilkudziesięciu procent, jednak każda sprawa wymaga odrębnej analizy.

Przykład przyczynienia do powstania szkody

Kierowca został uderzony przez inny pojazd i nie ponosi odpowiedzialności za sam wypadek. W trakcie postępowania okazało się jednak, że nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa.

Ubezpieczyciel może uznać, że brak pasów zwiększył rozmiar obrażeń i obniżyć zadośćuczynienie. Nie oznacza to jednak, że decyzja jest zawsze prawidłowa. Należy wykazać, że właśnie brak pasów miał rzeczywisty wpływ na zakres obrażeń.

Jak zakwestionować przyczynienie wskazane przez ubezpieczyciela?

Poszkodowany nie musi zgadzać się z oceną przedstawioną przez zakład ubezpieczeń.

Jeżeli stopień przyczynienia został ustalony nieprawidłowo lub jest zawyżony, warto złożyć odwołanie oraz przedstawić dodatkowe dowody. Jeżeli ubezpieczyciel nie zmieni stanowiska, możliwe jest skierowanie sprawy do sądu, który samodzielnie oceni zgromadzony materiał dowodowy.

Jakie dowody mają znaczenie przy ustalaniu przyczynienia?

Przy ustalaniu przyczynienia poszkodowanego oraz wysokości odszkodowania największe znaczenie mają dokumentacja medyczna, notatka policyjna, opinie biegłych, nagrania monitoringu, fotografie miejsca zdarzenia oraz zeznania świadków.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego każda ze stron powinna wykazać okoliczności, z których wywodzi swoje roszczenia lub zarzuty.

Przyczynienie do powstania szkody – podsumowanie

Przyczynienie do powstania szkody nie oznacza automatycznej utraty prawa do odszkodowania lub zadośćuczynienia. Aby doszło do obniżenia odszkodowania lub ograniczenia roszczenia odszkodowawczego, konieczne jest wykazanie, że zachowanie poszkodowanego miało rzeczywisty wpływ na powstanie szkody albo zwiększenie jej rozmiaru. W razie sporu z ubezpieczycielem warto dokładnie przeanalizować okoliczności zdarzenia i zgromadzony materiał dowodowy.

Autorka artykułu: radca prawny Ewelina Madej

Pytania, jakie najczęściej zadają nasi Klienci: