Kredyt indeksowany do CHF to rodzaj umowy, w której kwota kredytu została określona w złotych, ale po wypłacie była przeliczana na franki szwajcarskie. Od tego momentu saldo zadłużenia było powiązane z kursem CHF, a raty mogły być ponownie przeliczane na złotówki.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, warto dokładnie sprawdzić swoją umowę. Znaczenie mają przede wszystkim zasady przeliczania złotówek na franki i franków na złotówki. Istotne jest również to, czy zapisy umowy pozwalały Ci rzeczywiście ocenić ekonomiczne konsekwencje przyjętego mechanizmu.

Kredyt indeksowany do CHF – co to oznacza?

Najprościej mówiąc, kredyt indeksowany do CHF jest związany z kursem franka szwajcarskiego. Kurs CHF ma znaczenie dla rozliczeń wynikających z umowy, ponieważ wpływa na sposób przeliczania kwoty kredytu oraz rat.

Nie każdy kredyt powiązany z CHF działał jednak dokładnie w taki sam sposób. Banki stosowały różne konstrukcje umów. Dlatego jeżeli masz kredyt we frankach, przed oceną swojej sytuacji warto sprawdzić konkretną umowę, regulamin oraz sposób wypłaty i spłaty zobowiązania.

W praktyce najczęściej spotykano kredyty indeksowane do CHF oraz kredyty denominowane w CHF. Różnica między tymi konstrukcjami ma znaczenie, ponieważ mechanizm powiązania zobowiązania z frankiem mógł wyglądać w każdym przypadku inaczej.

umowy na biurku

Czym różni się kredyt indeksowany do CHF od kredytu denominowanego?

Kredyt indeksowany do CHF to kredyt, w którym kwota zobowiązania była wskazana w złotych. Po wypłacie środków następowało ich przeliczenie na walutę obcą. Następnie saldo zadłużenia było wyrażone w CHF, a poszczególne raty ponownie przeliczano na złotówki.

Przykładowo, w umowie mogła zostać wskazana kwota 300 000 zł. Po uruchomieniu kredytu bank przeliczał tę kwotę na CHF według określonego kursu. Od tego momentu saldo zadłużenia było powiązane z frankiem szwajcarskim. Taki mechanizm jest również opisywany przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Kredyt denominowany w CHF działał inaczej. Kwota kredytu mogła zostać określona we frankach, natomiast środki były wypłacane kredytobiorcy w złotówkach. W konsekwencji wysokość wypłaconej kwoty mogła zależeć od kursu CHF obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu.

Jeżeli więc zastanawiasz się, czy Twój kredyt jest indeksowany do CHF, nie wystarczy samo określenie go jako „kredytu frankowego”. Konieczne jest sprawdzenie konstrukcji konkretnej umowy.

Dlaczego kurs CHF miał znaczenie dla kredytu indeksowanego?

W przypadku kredytu indeksowanego do CHF kurs franka wpływał na sposób przeliczania zobowiązania. Jeżeli umowa przewidywała przeliczenie kwoty kredytu lub rat według kursu CHF, zmiana tego kursu mogła powodować wzrost wartości zobowiązania wyrażonego w złotówkach.

Szczególne znaczenie może mieć sytuacja, w której umowa nie określała w przejrzysty sposób zasad ustalania kursu stosowanego przez bank. Jeżeli kredytobiorca nie mógł na podstawie samej umowy ustalić, jaki kurs zostanie zastosowany, sposób skonstruowania takich postanowień może mieć znaczenie dla oceny prawnej umowy.

Dlatego w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do CHF istotnym elementem analizy są klauzule przeliczeniowe. UOKiK wskazywał, że znaczenie mają między innymi postanowienia pozwalające bankowi ustalać kursy kupna i sprzedaży waluty.

rozmowa_frankowa

Czy bank mógł sam ustalać kurs CHF?

Nie można odpowiedzieć na to pytanie bez analizy konkretnej umowy. Banki posługiwały się tabelami kursów walut, a sposób ich stosowania wynikał z postanowień umowy oraz regulaminu.

Problem prawny może pojawić się wtedy, gdy umowa dotycząca kredytu indeksowanego do CHF pozostawiała bankowi znaczną swobodę w określaniu kursu. Znaczenie może mieć przy tym brak jasnych i weryfikowalnych kryteriów ustalania tego kursu.

UOKiK kwestionował takie rozwiązania w umowach kredytowych. Wskazywał między innymi na sytuacje, w których konsument nie był informowany, na jakiej podstawie bank ustalał kurs waluty.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, warto więc przeanalizować nie tylko wysokość marży czy oprocentowanie. Szczególnie istotny może być mechanizm przeliczeniowy zastosowany w Twojej umowie.

Klauzula abuzywna w umowie kredytu indeksowanego do CHF – co oznacza?

Klauzula abuzywna to inaczej niedozwolone postanowienie umowne. W uproszczeniu chodzi o zapis, który nie został indywidualnie uzgodniony z konsumentem i w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami kształtuje jego prawa i obowiązki, rażąco naruszając jego interesy.

Warto jednak pamiętać, że nie każdy niekorzystny zapis automatycznie jest klauzulą abuzywną. Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, konieczna jest ocena konkretnego postanowienia oraz okoliczności zawarcia umowy.

Jeżeli sąd uzna dane postanowienie za niedozwolone, taki zapis co do zasady nie wiąże konsumenta. W sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do CHF może to mieć istotne konsekwencje dla dalszego funkcjonowania całej umowy.

Czy każdy kredyt indeksowany do CHF jest nieważny?

Nie. Sam fakt, że kredyt został powiązany z frankiem szwajcarskim, nie powoduje automatycznie nieważności umowy. O wyniku konkretnej sprawy decyduje przede wszystkim treść umowy oraz ocena znajdujących się w niej postanowień.

Znaczenie ma między innymi to, jak określono kwotę kredytu, w jaki sposób bank dokonywał przeliczeń oraz czy konsument miał możliwość zweryfikowania zasad ustalania kursów.

W niektórych przypadkach eliminacja niedozwolonych postanowień może prowadzić do wniosku, że umowa nie może być dalej wykonywana. W takiej sytuacji kredytobiorca może dochodzić stwierdzenia nieważności umowy. W innych sprawach skutki prawne mogą być odmienne.

Dlatego jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, ocena sytuacji nie powinna zaczynać się od pytania: „Czy kredyt jest frankowy?”. Ważniejsze jest pytanie: „Jak dokładnie została skonstruowana moja umowa?”

Ustawa antyspreadowa a kredyt indeksowany do CHF

Istotnym momentem była ustawa z 29 lipca 2011 r., powszechnie określana jako ustawa antyspreadowa. Wprowadziła ona do Prawa bankowego regulację dotyczącą między innymi szczegółowych zasad ustalania kursów walut w przypadku kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej.

Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego umowa takiego kredytu powinna określać szczegółowe zasady ustalania sposobu i terminów ustalania kursu wymiany walut, który służy między innymi do wyliczenia kwoty kredytu, jego transz oraz rat.

Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF i po zawarciu umowy podpisałeś aneks dotyczący sposobu spłaty, nie oznacza to automatycznie, że wcześniejsze problemy związane z umową zostały usunięte. Ocena skutków takiego aneksu wymaga analizy konkretnego przypadku.

Czy spłata kredytu indeksowanego bezpośrednio w CHF ma znaczenie?

Spłata rat bezpośrednio w CHF może mieć znaczenie dla sposobu wykonywania umowy. Sam fakt rozpoczęcia spłaty w frankach nie przesądza jednak o tym, czy wcześniejsze postanowienia umowy były zgodne z prawem.

Jeżeli przed zmianą sposobu spłaty bank przeliczał raty według kursów określonych w umowie lub regulaminie, należy przeanalizować te postanowienia oraz okres, w którym były stosowane.

Jeżeli więc kilka lat temu podpisałeś aneks i od tego czasu spłacasz kredyt indeksowany do CHF bezpośrednio we frankach, nie należy automatycznie zakładać, że aneks zamknął możliwość dochodzenia roszczeń. UOKiK wskazywał, że późniejsza zmiana sposobu wykonywania umowy nie musi usuwać skutków związanych ze stosowaniem niedozwolonych postanowień we wcześniejszym okresie.

Kredyt indeksowany do CHF – przykład przeliczenia

Załóżmy, że zawarłeś umowę kredytu na 300 000 zł. Umowa przewidywała indeksację do CHF. Bank wypłacił środki w złotówkach, a następnie przeliczył wypłaconą kwotę na franki.

Jeżeli kurs zastosowany przy przeliczeniu wynosił przykładowo 2,50 zł za CHF, saldo odpowiadało 120 000 CHF. Przy późniejszym wzroście kursu CHF do 4,50 zł wartość tego salda w przeliczeniu na złotówki wynosiłaby 540 000 zł.

To uproszczony przykład pokazujący mechanizm ryzyka związanego z kursem waluty. Nie oznacza on, że w każdej umowie kredytu indeksowanego do CHF saldo było wyliczane właśnie w taki sposób. Nie oznacza również, że wzrost kursu automatycznie prowadził do określonej kwoty zadłużenia. Szczegółowe zasady zawsze wynikają z konkretnej umowy.

Co zrobić, jeśli masz kredyt indeksowany do CHF?

Jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, nie warto samodzielnie przesądzać, że umowa jest nieważna albo że nie ma żadnych podstaw do działania. W pierwszej kolejności należy ustalić, jaki rodzaj kredytu został zawarty oraz jakie mechanizmy przeliczeniowe przewidziano w dokumentach.

Następnie można przeanalizować historię spłat oraz ustalić, jakie kwoty zostały przekazane bankowi. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy istnieją podstawy do skierowania roszczeń przeciwko bankowi.

W sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do CHF znaczenie mogą mieć również aktualne orzeczenia sądów oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dlatego analiza powinna uwzględniać nie tylko sam tekst umowy, ale również aktualny stan prawny.

Komentarz eksperta

„W sprawach dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą najważniejsza jest analiza konkretnej umowy. Sam fakt, że kredyt był udzielony lub indeksowany do CHF, nie przesądza jeszcze o nieważności umowy. Kluczowe znaczenie ma sposób skonstruowania mechanizmu przeliczeniowego oraz to, jakie uprawnienia otrzymał bank.”

To właśnie dlatego, jeżeli masz kredyt indeksowany do CHF, przed podjęciem decyzji o pozwaniu banku warto przeanalizować dokumenty i ustalić, jakie postanowienia rzeczywiście znajdują się w umowie.

Autor artykułu: asystent Paulina Kronenbach 

Najczęstsze pytania:

Czym jest kredyt indeksowany do CHF?

Kredyt indeksowany do CHF to kredyt, którego kwota była zasadniczo określona w złotych, ale po wypłacie następowało jej przeliczenie na franki szwajcarskie. Następnie saldo zadłużenia było wyrażone w CHF, a raty mogły być ponownie przeliczane na złotówki.

Czy kredyt indeksowany do CHF i kredyt denominowany to to samo?

Nie. W kredycie indeksowanym do CHF kwota kredytu była zasadniczo określona w złotych, a następnie przeliczana na walutę obcą. W kredycie denominowanym kwota zobowiązania mogła być określona w CHF, natomiast wypłata następowała w złotówkach.

Czy każdy kredyt indeksowany do CHF jest nieważny?

Nie. Sam fakt indeksowania kredytu do CHF nie powoduje automatycznie nieważności umowy. Konieczna jest analiza konkretnej umowy, w tym zastosowanych mechanizmów przeliczeniowych oraz postanowień dotyczących ustalania kursów.