Przeniesienie koncesji PG Silesia na Bumech budzi istotne pytania dotyczące odpowiedzialności za szkody górnicze. Czy zmiana koncesjonariusza wpływa na możliwość dochodzenia odszkodowania i kto odpowiada za szkody – także te ujawnione po czasie? Sprawdzamy, co to oznacza w praktyce dla mieszkańców.
Zmiana koncesjonariusza – co się faktycznie zmienia
Zmiana właściciela koncesji na wydobywanie węgla ze złoża „Silesia” rodzi istotne pytania po stronie mieszkańców terenów objętych wpływami eksploatacji. Wątpliwości koncentrują się przede wszystkim wokół tego, czy wraz z przeniesieniem koncesji zmienia się również odpowiedzialność za szkody górnicze.
Dotyczy to zarówno szkód już powstałych, jak i tych, które mogą ujawnić się w przyszłości.
Decyzją Ministerstwa Klimatu i Środowiska koncesja została przeniesiona z PG Silesia na spółkę Bumech. Zgodnie z przekazanymi informacjami zmiana ta ma charakter organizacyjny i ma zapewnić dalsze funkcjonowanie zakładu górniczego.
W praktyce oznacza to zachowanie dotychczasowych warunków koncesji, przy jednoczesnym przejęciu działalności wydobywczej przez nowy podmiot.
Odpowiedzialność za szkody górnicze – kluczowa zasada
Kluczowe znaczenie ma to, że odpowiedzialność za szkody górnicze nie jest przypisana wyłącznie do samej koncesji jako decyzji administracyjnej. Jest ona związana przede wszystkim z przedsiębiorcą faktycznie prowadzącym ruch zakładu górniczego.
To właśnie ten podmiot ponosi odpowiedzialność za skutki działalności wydobywczej, takie jak deformacje terenu, uszkodzenia budynków czy obniżenia gruntu.
W konsekwencji przeniesienie koncesji oznacza nie tylko zmianę podmiotu uprawnionego do eksploatacji, lecz także wejście w obowiązki wobec właścicieli nieruchomości.
Podstawa prawna – prawo geologiczne i górnicze
Zgodnie z art. 146 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze:
„Odpowiedzialność za szkodę ponosi przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego, wskutek którego wystąpiła szkoda”, jednak „Jeżeli nie można ustalić, kto wyrządził szkodę, odpowiada za nią przedsiębiorca, który w dniu ujawnienia się szkody górniczej ma prawo prowadzić w obszarze górniczym działalność regulowaną ustawą”.
Przepisy te mają kluczowe znaczenie w praktyce, zwłaszcza w sytuacjach, gdy szkody górnicze ujawniają się po czasie.
Szkody górnicze – stanowisko organów administracji
Stanowisko organów administracji publicznej, wyrażone m.in. w odpowiedzi na interpelację poselską posła Foltyna dotyczącą szkód górniczych w rejonie Goczałkowic, potwierdza tę zasadę.
Wskazano, że co do zasady odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca prowadzący działalność w chwili powstania szkody. Nie wykluczono jednak sytuacji, w których odpowiedzialność może przejść na następcę prawnego.
Dotyczy to przypadków przejęcia praw i obowiązków związanych z działalnością górniczą, przy czym każdorazowo wymaga to szczegółowej analizy.
Szkody górnicze przed i po przeniesieniu koncesji
W kontekście przejęcia koncesji przez Bumech szczególnie istotne jest rozróżnienie pomiędzy szkodami powstałymi przed jej przeniesieniem a tymi, które będą wynikiem dalszej eksploatacji.
W przypadku szkód historycznych decydujące znaczenie ma moment ich powstania. Oznacza to konieczność ustalenia, który podmiot prowadził wówczas ruch zakładu górniczego.
Nie jest to zagadnienie wyłącznie formalne, ponieważ szkody górnicze często ujawniają się z opóźnieniem, a ich źródło może tkwić w działalności sprzed wielu lat.
Znaczenie dowodów i opinii biegłych w szkodach górniczych
W sprawach dotyczących szkód górniczych kluczowe znaczenie ma postępowanie dowodowe. Szczególną rolę odgrywają opinie biegłych z zakresu geologii i górnictwa.
Pozwalają one ustalić mechanizm powstania szkody górniczej oraz wskazać podmiot odpowiedzialny.
Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w sprawach, w których szkody ujawniają się stopniowo lub po dłuższym czasie.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa – wyjątek
Ustawodawca przewidział również szczególne rozwiązania na wypadek braku podmiotu odpowiedzialnego.
Jeżeli przedsiębiorca, który wyrządził szkodę, nie istnieje i brak jest jego następcy prawnego, odpowiedzialność może zostać przypisana Skarbowi Państwa.
Ma to jednak charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy nie ma możliwości przypisania odpowiedzialności żadnemu przedsiębiorcy.
Co oznacza zmiana koncesji dla poszkodowanych
Z perspektywy osób poszkodowanych najważniejsze jest to, że zmiana koncesjonariusza nie powoduje wygaśnięcia roszczeń. Nie pozbawia również prawa do dochodzenia odszkodowania.
Może natomiast utrudnić ustalenie właściwego podmiotu odpowiedzialnego, co w praktyce często prowadzi do sporów sądowych.
W takich przypadkach konieczne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego oraz właściwa interpretacja przepisów.
Roszczenia z tytułu szkód górniczych – termin przedawnienia
Należy pamiętać, że roszczenia z tytułu szkód górniczych są ograniczone w czasie.
Co do zasady przedawniają się z upływem pięciu lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie.
W przypadku szkód ujawniających się stopniowo prawidłowe ustalenie początku biegu tego terminu ma kluczowe znaczenie.
Podsumowanie – praktyczne znaczenie zmiany koncesji
Zmiana koncesji dotyczącej złoża „Silesia” nie jest wyłącznie kwestią organizacyjną po stronie przedsiębiorców. Niesie ona realne konsekwencje dla właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenach objętych wpływami eksploatacji.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, obejmującej zarówno historię działalności górniczej, jak i aktualny status prawny przedsiębiorcy prowadzącego wydobycie.
Potrzebujesz pomocy w sprawie szkód górniczych?
Jeżeli twoja nieruchomość została uszkodzona w wyniku działalności górniczej i pojawiają się wątpliwości co do tego, do kogo kierować roszczenia, zasadne jest podjęcie działań na możliwie wczesnym etapie.
Właściwa analiza daty powstania szkody, dokumentacji oraz sytuacji prawnej przedsiębiorcy pozwala zabezpieczyć interesy poszkodowanego i zwiększa szanse na uzyskanie należnego odszkodowania.
Autor artykułu: Adwokat Daniel Kierpiec
Pytania, jakie najczęściej zadają nasi Klienci:
Co oznacza przeniesienie koncesji PG Silesia na Bumech?
Przeniesienie koncesji to zmiana podmiotu uprawnionego do wydobycia węgla. Bumech przejmuje prawa i obowiązki związane z eksploatacją, ale zachowane są dotychczasowe warunki koncesji.
Kto odpowiada za szkody górnicze po zmianie koncesjonariusza?
Odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego. W praktyce oznacza to, że Bumech odpowiada za szkody powstające po przejęciu koncesji, natomiast za szkody historyczne odpowiadał PG Silesia.
Czy zmiana koncesjonariusza odbiera prawo do odszkodowania?
Nie. Zmiana koncesjonariusza nie wygasza roszczeń ani nie pozbawia prawa do dochodzenia odszkodowania, choć może utrudnić ustalenie właściwego podmiotu odpowiedzialnego.