Osoby będące właścicielami gruntów, na których znajdują się urządzenia przesyłowe z pewnością zastanawiają się, czy opłacalne dla nich jest występowanie z roszczeniami o ustanowienie służebności. Niniejszy artykuł wyjaśnia, z jakimi kosztami uprawniony do żądania służebności powinien się liczyć i jakiego wynagrodzenia odszkodowawczego może oczekiwać.
W jakich sytuacjach można żądać ustanowienia służebności przesyłu?
Przedsiębiorca, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia przesyłowe nie będące częścią nieruchomości, na której się znajdują, ma prawo domagać się ustanowienia na swoją rzecz tzw. służebności przesyłu, umożliwiającej temu przedsiębiorcy korzystanie w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń.
Przepis art. 49 k.c. precyzuje pojęcie infrastruktury przesyłowej, wskazując, że są to urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie będące częścią nieruchomości, na której się znajdują).
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 3052 k.c. jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń przesyłowych, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Jeżeli to przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń przesyłowych, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
Jak wygląda ustanowienie służebności przesyłu w praktyce?
Służebność przesyłu może być ustanowiona w drodze umowy notarialnej lub na mocy orzeczenia sądu.
Służebność przesyłu może być ustanowiona jedynie za wynagrodzeniem, chyba że właściciel nieruchomości, która ma być obciążona, w sposób wyraźny zrzeknie się wynagrodzenia. Wysokość wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu powinna uwzględniać przede wszystkim spadek wartości użytkowej nieruchomości, która będzie obciążona taką służebnością .
Głównym kosztem ustanowienia służebności przesyłu jest wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości. Czynnikami, które mogą wywierać wpływ na wysokość wynagrodzenia są przede wszystkim:
- położenie i rodzaj nieruchomości, która ma być obciążona ,
- obszar ograniczenia,
- stopień uciążliwości,
- umiejscowienie urządzeń przesyłowych na obciążonej nieruchomości,
- społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości ,
- utrata pożytków z nieruchomości.
W orzecznictwie sądowym podaje się, że wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu może być odpowiednio zmniejszona, gdy jej ustanowienie służy również zwiększeniu użyteczności nieruchomości obciążanej. Górną granicą wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu powinna być co do zasady wartość zajętej nieruchomości (post. SN z 18.4.2012 r., V CSK 190/11, Legalis).
Jakie są dodatkowe koszty ustanowienia służebności przesyłu?
Do dodatkowych kosztów ustanowienia służebności przesyłu dochodzą:
- koszty notarialne, które oscylują w granicach kilkuset złotych (zazwyczaj te koszty ponosi przedsiębiorca przesyłowy),
bądź alternatywnie:
- koszty związane z postępowaniem sądowym, na które składa się opłata sądowa (koszt ten ponoszony jest przez wnioskodawcę inicjującego postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu) oraz koszty opinii biegłego sądowego (koszt ten może wynieść do kilku tysięcy złotych).
Ustanowienie służebności wiąże się z dodatkowymi formalnoprawnymi opłatami, takimi jak opłaty za pozyskanie dokumentów (np. wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, wypisu aktu notarialnego), opłaty za wpis do księgi wieczystej czy uiszczeniem podatku od czynności cywilnoprawnych.
Należy pamiętać, że każda sprawa o ustanowienie służebności przesyłu ma indywidualny charakter, stąd też warto rozważyć skorzystanie z profesjonalnej kancelarii prawnej zajmującej się prowadzeniem tego typu spraw. Na terenie Górnego Śląska taką kancelarią jest Kancelaria Krajewska i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp.k. z Katowic.
Autor artykułu: Adwokat Ewa Kiszka-Piecha
Najczęstsze pytania dotyczące służebności przesyłu
Czym jest służebność przesyłu?
Służebność przesyłu to prawo przedsiębiorcy do korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń przesyłowych. Ustanowienie służebności przesyłu przez operatora sieci pozwala uregulować zasady korzystania z gruntu i wynagrodzenie dla właściciela.
Czy właściciel nieruchomości musi zgodzić się na służebność?
Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, ustanowienie służebności przesyłu przez operatora sieci może nastąpić na mocy orzeczenia sądu. Sąd ustala warunki służebności oraz wysokość wynagrodzenia.
Jakie koszty wiążą się z ustanowieniem służebności?
Koszty obejmują wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości, opłaty notarialne, koszty postępowania sądowego oraz wynagrodzenie biegłych. Wysokość wynagrodzenia zależy od wartości nieruchomości i zakresu ograniczeń.